De bekendste tarotbeelden ontstonden in 1909 in Londen. Pamela Colman Smith, een Britse illustratrice, tekende alle achtenzeventig kaarten in één opdracht voor de occulte schrijver Arthur Edward Waite. William Rider & Son uit Londen gaf ze nog datzelfde jaar uit. Een paar jaar later staken de beelden de Atlantische Oceaan over dankzij Lauron William de Laurence, een uitgever uit Chicago. Zijn firma herdrukte ze vanaf 1916. In de ‘Illustrated Key to the Tarot’ van 1918 verschenen ze met zijn naam op de titelpagina, niet die van de kunstenaar.

Smith tekende elke kaart. Waite leverde de symboliek. Rider drukte het kaartspel in Londen en de Laurence bracht het in Amerika opnieuw uit. Dit is het verhaal van hoe die vier rollen door elkaar gingen lopen, hoe de beelden werken en hoe de kunstenaar langzaam haar naam terugkreeg.

Wat is esoterische kunst?

Esoterische kunst is de naam voor beelden die meer betekenis dragen dan wat ze laten zien. Ze zijn opgebouwd uit symbolenstelsels die voortkomen uit tradities rond mystiek, occultisme en waarzeggerij. Er bestaat niet één esoterische stijl. Een astrologisch schema uit de renaissance, een alchemistisch embleem uit de negentiende eeuw en een tarotkaart uit de twintigste eeuw lijken helemaal niet op elkaar. Toch zijn ze elk zo opgebouwd dat u hun figuren, voorwerpen, getallen en posities kunt lezen. Tarot behoort tot de meest gestructureerde van die systemen. Op elke kaart staan bepaalde elementen in een vaste verhouding tot elkaar. Al meer dan een eeuw bepaalt het kaartspel dat Pamela Colman Smith tekende hoe mensen zich die verhoudingen voorstellen.

Soms spreken mensen over tarot alsof het een eeuwenoude, onveranderde traditie is. De werkelijke geschiedenis is interessanter. De vroegste vermeldingen dateren allemaal uit de jaren veertig en vijftig van de vijftiende eeuw en komen uit de Noord-Italiaanse steden Venetië, Milaan, Florence en Urbino. De kaarten werden daar gebruikt voor een slagenspel dat sindsdien waarschijnlijk weinig is veranderd. Van de geschilderde Visconti-Sforza-kaarten, gemaakt in Milaan tussen ongeveer 1450 en 1480 en nu bewaard in de Morgan Library & Museum, zijn vijfendertig van de oorspronkelijke achtenzeventig kaarten over. Ze waren bedoeld als vermaak voor de adel, niet voor waarzeggers.

De occulte betekenis van tarot kwam later. De Franse geleerde Antoine Court de Gébelin publiceerde het idee in 1781. Hij beweerde dat de kaarten oude wijsheid verborgen hielden. Die bewering werd het fundament van de traditie waarin mensen de kaarten vandaag duiden.

Aan het einde van de negentiende eeuw maakte die traditie deel uit van een Britse occulte opleving, met de Hermetic Order of the Golden Dawn als middelpunt. Smith trad in 1901 toe tot de orde en ontmoette Waite daar. Toen de orde uiteenviel, sloot ze zich, net als hij, aan bij de onafhankelijke, hervormde ritus. Uit die gezamenlijke jaren groeide de tarotopdracht van 1909. Maar de kunstenaar die Waite inhuurde, had al lang vóór het kaartspel haar eigen artistieke carrière.

Wie tekende de kaarten voor A. E. Waite?

De kunstenaar was Pamela Colman Smith, voor haar vrienden Pixie. Toen ze aan de tarot begon, werkte ze al als illustratrice. Ze werd in 1878 geboren in Pimlico, Londen, en verhuisde als kind naar Kingston op Jamaica, waar haar vader aan spoorwegprojecten werkte. Op haar vijftiende studeerde ze aan het Pratt Institute in New York bij de schilder en docent Arthur Wesley Dow. Al vroeg had ze succes met tentoonstellingen bij Alfred Stieglitz in New York. Ze verdiende haar brood met theater, verhalen vertellen en boekillustraties. Precies met dat soort activiteiten ontwikkelde ze de vaardigheid die haar kaarten later nodig hadden: figuren zo in een scène plaatsen dat een beeld een verhaal kan vertellen.

Na dat vroege succes leefde ze in bescheidener omstandigheden dan ze verdiende. Buiten boekillustraties en het tarotspel verkocht haar andere werk nauwelijks. De latere roem van de kaarten bereikte haar tijdens haar leven nooit. Ze was niet de assistente van Waite. Ze was een illustratrice die hij inhuurde, met een stijl die toen al volledig tot ontwikkeling was gekomen.

In 1909 kwam de opdracht. De gepubliceerde bronnen maken de taakverdeling duidelijk. Waite leverde de symboliek: de betekenissen en verbanden die de beelden moesten overbrengen. Smith maakte alle tekeningen. Elk van de achtenzeventig afbeeldingen is van haar hand. De titelpagina van de geïllustreerde gids van Waite, ‘The Pictorial Key to the Tarot’, zegt het onomwonden: het boek bevat achtenzeventig platen ‘naar ontwerpen van Pamela Colman Smith’.

Op de kaarten zelf staat haar naam wel, in het klein. Op elke kaart is een monogram in de afbeelding verwerkt: een P, doorkruist door een sierlijke C en S. Tot op de dag van vandaag blijft het in herdrukken zichtbaar. Haar brieven en documenten zijn bijeengebracht in haar biografie uit 2018.

Waarom waren afbeeldingen op de kleine arcana belangrijk?

William Rider & Son uit Londen publiceerde het kaartspel in 1909 als een complete set van achtenzeventig kaarten. Het bestond uit de tweeëntwintig kaarten van de grote arcana, met eigen namen van ‘De dwaas’ tot ‘De wereld’, en de zesenvijftig kaarten van de kleine arcana, verdeeld over staven, bekers, zwaarden en pentakels. Die structuur was toen al eeuwenoud. Nieuw was wat Smith met die tweede groep deed.

In oudere gedrukte kaartspellen lieten de getalkaarten meestal weinig meer zien dan een herhaling van hun symbolen: drie bekers op een kaart, drie munten, drie zwaarden. Bij het drukken van tarotkaarten in Europa overheerste de traditie van Marseille, die de kaartsoorten toonde in plaats van er verhalen mee te vertellen. Smith tekende de getalkaarten zoals ze ook de kaarten met een eigen naam had getekend. Elke kaart werd een volledige scène, opgebouwd uit voorwerpen en symbolen die u kon lezen. Een paar eerdere kaartspellen hadden al stappen in die richting gezet, maar bij Rider werd het de regel. Dankzij die verandering ziet iemand die nu ‘Zwaarden zeven’ uit het kaartspel trekt niet alleen zwaarden, maar ook een persoon die iets doet.

Haar oplossingen verschilden van kaart tot kaart. ‘Bekers zes’ toont twee figuren die bekers uitwisselen, terwijl ‘Zwaarden drie’ de scène terugbrengt tot een hart dat door drie zwaarden wordt doorboord.

De kleuren hoorden bij het oorspronkelijke ontwerp, en de teksten van Waite volgden snel. Zijn ongeïllustreerde ‘Key to the Tarot’ verscheen in 1909 tegelijk met het kaartspel. Daarna volgde in 1910 ‘The Pictorial Key to the Tarot’, gedateerd 1911, met achtenzeventig platen naar de ontwerpen van Smith. De beelden waren al in Londen gepubliceerd, met Smith als vermelde kunstenaar, voordat er ook maar één Amerikaanse herdruk bestond. De uitgaven uit Chicago introduceerden deze beelden niet. Ze namen ze over.

Wat laten ‘De goochelaar’ en ‘De ster’ zien?

‘De goochelaar’ is een van de kaarten waarop de werkwijze van Smith het duidelijkst te zien is. Het ontwerp dat ze in 1909 maakte en dat de Amerikaanse uitgaven tien jaar later overnamen, toont één figuur ten voeten uit, staand achter een tafel. Krachtige zwarte contouren steken af tegen een stralende goudgele achtergrond. Op de tafel liggen de staf, de beker, het zwaard en het pentakel: de vier symbolen van de kaartsoorten, samengebracht in één geordende scène in plaats van verspreid als losse tekens. Waite duidt de kaart in termen van wilskracht en actie. De tekening sluit daarbij aan: de figuur heeft de hulpmiddelen voor zich, alles ligt klaar. Hetzelfde ontwerp met zijn contouren en gouden achtergrond is terug te zien in deze reproductie van ‘De goochelaar’.

Hier draait het om de onderlinge verhouding tussen de vier symbolen, niet om vier losse tekens. Eén tafel, één figuur, vier voorwerpen: de opstelling suggereert dat de kaartsoorten tot één geordend systeem behoren, dat de figuur kan overzien en in beweging kan zetten. De krachtige zwarte lijnen geven het beeld zijn structuur. Ze vereenvoudigen de vormen zodat de hele kaart bijna op een heraldisch embleem lijkt.

‘De goochelaar’ en ‘De ster’ maken van een idee een handeling. Waar ‘De goochelaar’ voorwerpen bijeenbrengt, laat ‘De ster’ één figuur een doorlopende handeling uitvoeren: een knielende figuur giet water onder een groep gele sterren. De compositie is verticaal en evenwichtig, met weinig schaduw en een beige achtergrond die op perkament lijkt. Het kleurenpalet bestaat vooral uit zwart, beige en geel. Waite leest de kaart vanuit het oude beeld van het water des levens en wat het schenkt. Het ontwerp van Smith sluit bij die lezing aan doordat het iets abstracts zichtbaar maakt. Er wordt water uitgegoten. Een kijker kan dat gebaar onthouden zoals men een handeling onthoudt, niet een leerstelling. De print van ‘De ster’ bewaart dat gebaar.

Hoe vertellen ‘De dwaas’ en ‘De maan’ een verhaal in beelden?

Bij ‘De dwaas’ werkt Smith met zo weinig mogelijk middelen: één figuur in profiel stapt vooruit, terwijl een kleine hond naast hem meeloopt. Alles staat tegen een stralende gele achtergrond. Er zijn geen meubels, geen gebouwen. De scène beperkt zich tot de wandelende figuur en zijn hond. In ‘Pictorial Key’ staat ‘De dwaas’ voor de geest die op zoek gaat naar ervaring. De tekening doet precies wat die interpretatie vraagt: de beweging is al begonnen, de stap al gezet. Deze print van ‘De dwaas’ behoudt die soberheid.

‘De dwaas’ toont iemand die iets doet. ‘De maan’ toont een plaats. Bovenaan beheerst de maan de kaart. Daaronder huilen twee honden aan weerszijden van een kronkelend pad dat tussen twee gelijke torens door loopt. In plaats van een mens centraal te stellen, bouwt Smith een landschap op dat het oog van herkenningspunt naar herkenningspunt voert: eerst de maan bovenaan, dan de honden, het pad en de torens. Waite verbindt de kaart met de verbeelding en de weg naar het onbekende. De tekening maakt van dat idee een zichtbare opeenvolging, een route die u kunt volgen zonder te weten wat elk herkenningspunt hoort te betekenen. Het is allemaal aanwezig in deze print van ‘De maan’.

Waarom was een herdruk in Chicago mogelijk?

Terwijl Smith in Londen kaarten tekende, groeide in Chicago een heel ander soort bedrijf. L. W. de Laurence leidde de Laurence, Scott & Co., een occulte uitgeverij die boeken, handleidingen en rituele benodigdheden verkocht, meestal per post. Zijn onderneming draaide om gedrukte pagina's, niet om een eigen kunstenaarspraktijk. De tarotbeelden kwamen als producten in zijn catalogus terecht, net als handleidingen en wierook.

De herdruk was mogelijk om een eenvoudige juridische reden: het kaartspel van Rider werd in de Verenigde Staten niet door het auteursrecht beschermd. De afbeeldingen mochten dus aan de overkant van de Atlantische Oceaan zonder toestemming worden gereproduceerd. Het recht om de kaarten in de Verenigde Staten te herdrukken stond los van de vraag of de naam van de kunstenaar erbij werd vermeld.

In 1916 publiceerde de Laurence een facsimile van de gids die Waite had geschreven, onder een eigen titel: ‘The Illustrated Key to the Tarot: The Veil of Divination’. Twee jaar later bracht de firma een uitgebreidere uitgave uit die de titel uit 1916 behield en een auteursrechtvermelding uit 1918 droeg. Het is de datum van dat latere boek die nu op zoveel prints van deze kaarten staat. Op de titelpagina staat ‘Van L. W. de Laurence’. De naam van de Londense kunstenaar stond daar niet naast de zijne.

Zijn aandeel beperkte zich tot het uitgeven van de tekeningen; hij tekende ze nooit.

Wat stond er in het geïllustreerde boek uit 1918?

De uitgave uit 1918, ‘The Illustrated Key to the Tarot, The Veil of Divination’, verscheen in Chicago. De titelpagina vermeldde L. W. de Laurence, het bedrijf De Laurence Company en een auteursrechtvermelding op naam van de firma de Laurence, Scott & Co. Via dit boek en de bijbehorende catalogus bereikten de Londense tekeningen een veel groter lezerspubliek dan de oorspronkelijke Britse druk ooit had bereikt.

De kern van het boek was niet nieuw. De opbouw, de uitleg van de symboliek en de afbeeldingen komen allemaal voort uit ‘Pictorial Key to the Tarot’ van Waite. De firma in Chicago nam een bestaande, succesvolle gids en bracht die in eigen uitgaven opnieuw op de markt. De tekst verraadt zijn herkomst. Een opmerking in het boek vermeldt dat ‘mejuffrouw Pamela Colman Smith de tarotkaarten tekende en inkleurde’ en dat ze hier zijn afgedrukt als referentie bij de tekst.

Smith staat er dus wel in, weggestopt in de lopende tekst. Alleen de Laurence staat op de titelpagina, en bibliotheekcatalogi nemen de auteursnaam van een boek over van de titelpagina. Haar bijdrage krijgt erkenning in een zin in de tekst, maar haar naam is niet de naam die de catalogus registreert.

Een uitgever die een gids herdrukt, heeft daarmee nog geen kaartspel laten tekenen. Het boek uit 1918 reproduceerde ontwerpen die al bestonden en al in Londen waren gepubliceerd. Staat op een moderne print van een van deze kaarten het jaartal 1918, dan verwijst dat naar die Amerikaanse boekuitgave, niet naar het jaar waarin de afbeelding werd getekend.

Hoe ver reikte de uitgeverij uit Chicago?

De invloed van de Laurence kwam minder voort uit één bepaalde titel dan uit het catalogussysteem eromheen. De firma was een pionier in de verkoop van magische en occulte artikelen per post. De combinatie van boeken en rituele benodigdheden leverde een klantenkring op die ver buiten het Amerikaanse Middenwesten reikte. Ook wie nergens in de buurt van een occulte boekwinkel woonde, kon de boeken en artikelen per post bestellen. Zo groeide een naam op een titelpagina door de jaren heen uit tot een merk.

In het Caribisch gebied had zijn naam bijzondere invloed. Historicus Owen Davies heeft geschreven dat de naam de Laurence daar een mythische reputatie had gekregen. De handleidingen van de firma werden onderdeel van een langdurige uitwisseling tussen Amerikaanse uitgeverijen en plaatselijke spirituele praktijken. De catalogus kwam op plekken waar de winkel in Chicago zelf nooit kwam.

Hoe zwaar die naam woog, blijkt uit het optreden van de overheid. In 1964 werd Cindy Brooks, een Jamaicaanse vrouw, gearresteerd omdat ze pakketten uit de Verenigde Staten ontving. In één daarvan zat een envelop met het opschrift De Laurence. De Jamaicaanse douanewet verbood de invoer van publicaties van de Laurence over waarzeggerij, magie, cultisme en bovennatuurlijke kunsten. Een uitgeverij komt niet met naam en toenaam in een invoerverbod terecht als ze klein blijft. Halverwege de twintigste eeuw was de naam uit Chicago zo bekend dat een eilandstaat de publicaties wettelijk aan banden legde.

Hoe verging het Smith en de uitgever?

Smith leefde nog lang na het tekenen van de kaarten, maar stond grotendeels buiten de roem die de kaarten later verwierven. Ze werd katholiek, vestigde zich in Cornwall en bracht haar laatste jaren door in de kustplaats Bude. Daar overleed ze op 16 september 1951. De auteurs van haar biografie uit 2018 achten het waarschijnlijk dat ze in een ongemarkeerd graf bij St Michael's, de plaatselijke parochiekerk, is begraven. De documenten die dat hadden kunnen bevestigen, gingen bij een brand verloren. De vrouw die enkele van de vaakst gereproduceerde beelden ter wereld tekende, ligt in een graf dat niemand nu nog kan aanwijzen.

Na het kaartspel bleef Waite schrijven over occulte onderwerpen en de tradities die hij mede een nieuwe vorm had gegeven. Op latere leeftijd schreef hij een autobiografie. Hij stierf in Londen op 19 mei 1942, negen jaar vóór Smith.

Op 11 september 1936 overleed de Laurence in Chicago en liet hij het bedrijf na aan zijn zoon Velo. De firma stierf niet met hem mee en bestaat nog altijd onder de naam DeLaurence Company.

Hoe kreeg Smith weer erkenning voor het kaartspel?

De beelden overleefden hen alle drie. In de jaren zestig en zeventig van de twintigste eeuw bracht een nieuwe opleving van de tarot het kaartspel bij een publiek dat niets wist van Chicago of Bude. In 1971 begon US Games Systems zijn Rider-Waite-uitgaven te publiceren. Dankzij die uitgaven zijn de tekeningen van Smith in de daaropvolgende decennia uitgegroeid tot de standaardbeelden van de tarot, in de Engelstalige wereld en ver daarbuiten. Toen die eerste druk van US Games verscheen, was ze al twintig jaar dood. Via haar gereproduceerde kaarten bleef een bijna vergeten illustratrice nieuw publiek bereiken.

Die erkenning kwam langzaam op gang, deels dankzij wetenschappelijk onderzoek. In 2018 publiceerde US Games ‘Pamela Colman Smith: The Untold Story’, een biografie van Mary K. Greer, Stuart R. Kaplan, Elizabeth Foley O'Connor en Melinda Boyd Parsons. Het boek telt 440 pagina's met meer dan 400 kleurenafbeeldingen van haar kunstwerken buiten de tarot. Het brengt haar documenten, brieven en foto's bijeen en bevat een bibliografie met 525 verwijzingen. Het deed wat geen enkele tarotuitgave kon: het toonde het publiek het hele leven van de kunstenaar, met het kaartspel als één episode in een veel langere loopbaan.

Ook de naamgeving volgde het onderzoek. Sommige onderzoekers, uitgevers en lezers gebruiken nu Waite-Smith of Rider-Waite-Smith. Elke naam verwijst naar een werkelijke rol: Waite werkte mee aan de symboliek, Rider was de Londense uitgever en Smith de kunstenaar. Veel uitgaven worden nog steeds als Rider-Waite verkocht. Voor het honderdjarig bestaan van het kaartspel bracht US Games een Smith-Waite-uitgave uit, die de kunstenaar vooropzet en de uitgever weglaat. Dat verandert geen enkele lijn in de tekeningen. Het geeft de maker van de kaarten alleen haar eigen naam terug, een eeuw nadat ze de tekeningen voor het eerst op papier zette.

Een tarotprint voor uw muur kiezen

Als dit verhaal u zin geeft om een van deze kaarten aan uw eigen muur te hangen, zouden we ‘De zon’ kiezen. Nergens in het kaartspel is de vreugde zo direct voelbaar: een stralende zon boven een kind op een wit paard, met daaromheen een tuin en een lage muur. Deze print van ‘De zon’ geeft het beeld weer met krachtige zwarte contouren en warme gele tinten. Elke tarotkaart heeft betekenis, maar ‘De zon’ brengt ook licht in een kamer. U kunt van het beeld genieten voordat u ook maar één symbool hebt gelezen. En als u ze wel leest, loont dat.

Welk formaat u kiest, hangt af van de plek waar de print komt te hangen. Als enkele print zouden we A2 kiezen, in een zwarte aluminiumlijst. Zo krijgt de heldere achtergrond genoeg ruimte en vormt de print het belangrijkste beeld aan de muur. In een kleine groep afbeeldingen werkt een A3-print in een lijst van licht grenenhout beter, vooral op lichte muren. Als één kaart niet genoeg is, vindt u meer tarotprints in de collectie esoterische kunst.

Elke reproductie die we maken, begint met een handmatig gerestaureerde afbeelding. We werken die zorgvuldig bij, zodat het oorspronkelijke ontwerp en de kleuren zo dicht mogelijk bij de bron blijven. Elke print drukken we in ons atelier in Barcelona op mat fine art-papier van 230 g/m² met archiefbestendige pigmentinkten. Die zorg is juist bij deze kaarten belangrijk. Hun kracht zat altijd al in egale, uitgesproken kleuren en heldere zwarte lijnen. Aan uw muur hangt de afbeelding zoals die oorspronkelijk werd getekend. Het kleine PCS-monogram in de afbeelding is het eigen merkteken van Pamela Colman Smith.

Wist u dat?

• Arthur Edward Waite, de Britse mysticus die het kaartspel liet maken, werd in 1857 geboren in Brooklyn, New York.
• John Pierpont Morgan kocht de Visconti-Sforza-kaarten in 1911, twee jaar nadat het kaartspel van Smith was verschenen.
• Volgens één verslag had Smith zes maanden om alle achtenzeventig kaarten te tekenen en kreeg ze een vast bedrag, zonder royalty's.
• Het kaartspel behoort tot het publieke domein in landen waar het auteursrecht na het overlijden van de maker nog zeventig jaar of minder geldt. Daaronder valt het Verenigd Koninkrijk, waar het voor het eerst verscheen.
• ‘The Pictorial Key to the Tarot’ hielp de legging van het Keltisch kruis populair te maken.
• Voordat hij uitgever werd, gaf de Laurence in Chicago en Pittsburgh lezingen over mesmerisme en hypnose en demonstreerde hij beide.
• Op de familiegrafsteen bij het graf van de Laurence in Illinois staat de achternaam gespeld als Lawrence.

Vragen over de Laurence en het tarotspel

Wie tekende de Rider-Waite-tarotkaarten? Pamela Colman Smith tekende alle achtenzeventig afbeeldingen in Londen in 1909. Waite leverde de symboliek en gaf de opdracht. Smith maakte alle tekeningen, en op elke kaart staat nog steeds haar kleine PCS-monogram. Haar vrienden noemden haar Pixie, de bijnaam waaronder ze ook in tarotkringen bekendstaat.

Waarom is de naam van L. W. de Laurence met het kaartspel verbonden? Omdat zijn firma in Chicago de beelden opnieuw publiceerde en de titelpagina van de ‘Illustrated Key to the Tarot’ uit 1918 alleen hem noemt. De tekst van het boek zelf vermeldt dat Smith de kaarten tekende en inkleurde. Hij was de uitgever van een Amerikaanse editie, nooit de kunstenaar.

Wat betekent esoterische kunst? Het is kunst die bedoeld is om te lezen, niet alleen om te bekijken, met symbolen uit tradities rond mystiek, occultisme en waarzeggerij. De tarotontwerpen van Waite en Smith behoren tot de esoterische prints in onze collectie esoterische kunst.

Hoe oud is het tarotspel? Als spel gaat de tarot terug tot de jaren veertig van de vijftiende eeuw, toen geschilderde kaartspellen in Noord-Italiaanse steden verschenen. De occulte betekenissen die mensen met de kaarten verbinden, kwamen veel later. Antoine Court de Gébelin publiceerde het idee in 1781 en de opleving in de negentiende eeuw bouwde daarop voort. Binnen die lange geschiedenis is het kaartspel van Waite en Smith uit 1909 recent. Dat verklaart mede waarom de beelden zo doordacht overkomen.

Wat is het verschil tussen het Rider-Waite- en het Waite-Smith-kaartspel? Meestal geen: de namen verwijzen naar dezelfde set van achtenzeventig tekeningen. Rider-Waite is vernoemd naar de uitgever en de schrijver die aan het kaartspel meewerkte. In de namen Waite-Smith, Rider-Waite-Smith en de Smith-Waite-uitgave voor het honderdjarig bestaan staat ook de naam van de kunstenaar.

Waar kan ik het oorspronkelijke boek uit 1918 lezen? De volledige tekst van de ‘Illustrated Key to the Tarot’ van de Laurence kunt u gratis lezen op Project Gutenberg. Gedigitaliseerde exemplaren van eerdere drukken staan op het Internet Archive. Het boek verscheen vóór 1931 en valt daarom in de Verenigde Staten onder het publieke domein. U kunt dus zelf de titelpagina vergelijken met de weggestopte vermelding van de kunstenaar.

---

Over de auteur

Bij Moryarty restaureren we vintage kunstwerken met de hand. Daarbij houden we elk oorspronkelijk ontwerp en elke kleur zo dicht mogelijk bij de bron. Alles drukken we in ons eigen atelier in Barcelona op mat fine art-papier. Tarotkaarten hebben voor ons een bijzondere betekenis, omdat hun geschiedenis laat zien hoe belangrijk het is goed te kijken wie wat heeft gemaakt. Leest u een kleine handtekening, een titelpagina of een datum, dan verandert het verhaal dat een afbeelding vertelt. We vinden onze posters in bibliotheken, musea, onlinecollecties, particuliere collecties en op markten. Moryarty is in 2015 opgericht en heeft meer dan 2.000 vintage posters.

Bronnen

▾

• ‘Vóór de waarzeggerij: de geschiedenis en opbouw van tarotkaarten’, The Metropolitan Museum of Art
• ‘Tarotkaarten van Visconti-Sforza’, Morgan Library & Museum
• ‘The Illustrated Key to the Tarot’ (1918), Project Gutenberg
• ‘Pamela Colman Smith’, Wikipedia
• ‘Cindy Brooks, Jamaica 1964’, Obeah Histories
• ‘Boek belicht het leven en de kunst van Pamela Colman Smith’, The Post