Losange Poster

Over de kunstenaar

Henri Matisse vond nieuwe manieren om met kleur te werken toen ziekte het schilderen achter een ezel steeds moeilijker maakte. In zijn latere werk knipte hij vormen uit met gouache beschilderde vellen papier en rangschikte hij die tot composities. Zo kon hij ondanks zijn lichamelijke beperkingen blijven experimenteren. In 1947 verscheen ook Jazz, een boek dat hij samen met uitgever Tériade maakte op basis van zijn papierknipsels en handgeschreven teksten. Losange dateert uit hetzelfde jaar, maar een verband met het boek is niet aangetoond. Tegen deze achtergrond toont het werk een kunstenaar die bleef onderzoeken hoe kleur en vorm samen konden komen.

Het kunstwerk

Losange is het Franse woord voor ruit. De titel verwijst naar een geometrische vorm, niet naar een plaats of personage. Het werk dateert uit 1947, een periode waarin Matisse de grens tussen schilderkunst en decoratie verkende. Het kondigt geen gebeurtenis aan en vertelt geen verhaal. In plaats daarvan nodigt het uit om stil te staan bij de verhoudingen tussen de vormen. De datering geeft het werk een plek in de geschiedenis, zonder het tot een verslag van een bepaalde gelegenheid te maken. Voor wie zich in het modernisme verdiept, laat Losange zien hoe abstractie zelf het onderwerp van een kunstwerk kan zijn.

Stijl en kenmerken

Het oog valt eerst op de rode cirkel in het midden en volgt dan de dikke zwarte lijnen omhoog naar de punt van de ruit en weer omlaag. Buiten de randen liggen nog vier rode cirkels: twee boven en twee onder, tegen een gebroken witte achtergrond. Korte strepen doorsnijden de zijkanten van de ruit en onderbreken zo de verwachte doorlopende omtrek. De cirkels verschillen subtiel van vorm, waardoor de schijnbare symmetrie nooit helemaal een mechanisch patroon wordt. Een kleine signatuur rechtsonder houdt de kunstenaar aanwezig aan de rand van het beeld. De kracht van deze geometrische compositie ligt in het contrast, niet in de details.

In het interieurontwerp

In een leeshoek kan de verticale poster boven een lage eikenhouten stoel hangen, zodat de ruit ook vanaf de andere kant van de kamer zichtbaar is. Een smalle zwarte lijst sluit aan bij de donkere omtrek zonder een concurrerende vorm toe te voegen. Tegen een warmwitte muur blijven de rode cirkels zelfs in zacht middaglicht duidelijk zichtbaar. De lijnen geven het oog iets om te volgen tijdens een pauze tussen twee bladzijden. De vijf cirkels brengen bovendien een afgemeten kleuraccent in een sober interieur. Het patroon hoeft nergens anders terug te komen; de geometrie krijgt zo alle ruimte.